این معامله تاریخی که ارزش کلی شرکت کاسترول را بیش از ۱۰ میلیارد دلار برآورد می‌کند، پس از کسر مالیات رقمی معادل ۶ میلیارد دلار نقدینگی خالص عاید بی‌پی کرده است.
این واگذاری که بزرگ‌ترین رویداد صنعت روان‌کننده‌ها طی بیش از دو دهه اخیر به‌شمار می‌رود، ضمن استقلال عملیاتی کاسترول به‌عنوان یک نهاد مستقل تحت نظارت هیات‌مدیره جدید با ریاست بن ون بوردن (مدیرعامل پیشین غول هلندی شِل)، مسیر بی‌پی را برای کاهش چشمگیر بدهی‌های انباشته، ساده‌سازی ساختار دارایی‌ها و تقویت ترازنامه مالی‌اش هموار ساخته است.
چرایی واگذاری؛ استراتژی انقباضی بی‌پی برای نجات ترازنامه
کاسترول که در سال ۱۸۹۹ تاسیس شد، با بیش از ۱۲۷ سال پیشینه درخشان یکی از معتبرترین، باارزش‌ترین و سودآورترین نشان‌های تجاری در حوزه روانکارهای خودرویی، صنعتی، دریایی، هوایی و مدیریت حرارتی در سراسر دنیا است.
شرکت بی‌پی در سال ۲۰۰۰ با تصاحب بورما کاسترول، این برند کهنه‌کار را زیر بال‌وپر خود گرفت و طی ۲۶ سال دامنه نفوذ آن را از ۵۰ کشور به بیش از ۱۵۰ کشور با بیش از ۶ هزار کارمند گسترش داد.
جالب این‌جاست که کاسترول پیش از فروش، در ۹ فصل متوالی رشد پیوسته سودآوری سالانه را ثبت کرده بود و سالانه به‌طور متوسط ۱۰۰ میلیون‌دلار سهم درآمدی خالص عاید سهامداران می‌کرد.
با این حال، فشار سنگین بدهی‌های شرکتی، بازنگری‌های استراتژیک و لزوم متمرکزسازی فعالیت‌های بخش پایین‌دستی بر تجارت‌های یکپارچه، مدیران ارشد بی‌پی را ناگزیر کرد تا بازنگری بنیادینی روی دارایی‌های خود آغاز کنند.
با تزریق ۶ میلیارددلار نقدینگی حاصل از این معامله، بی‌پی بدهی خالص خود را به زیر ۱۴ میلیارددلار تقلیل داده و موفق شده است برنامه هدف‌گذاری‌شده کاهش بدهی‌های خود را یک سال زودتر از موعد مقرر محقق کند.
براساس توافق دوجانبه، بی‌پی ۳۵ درصد از سهام باقی‌مانده کاسترول را نزد خود حفظ می‌کند؛ اما طی دوره‌ای دو ساله حق فروش آن را نخواهد داشت؛ هرچند طی کوتاه‌مدت و میان‌مدت، سود تقسیمی دریافت نخواهد کرد و اِستون‌پیک (Stonepeak) اولویت مطلق دریافت عواید مالی را در دست دارد.
بازآفرینی اِستون‌پیک و ریاست مدیرعامل سابق شِل بر کاسترول
شرکت آمریکایی اِستون‌پیک با دارایی تحت مدیریت نزدیک به ۱۰۰ میلیارددلار، به‌عنوان یکی از غول‌های تخصصی سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های بنیادین، حمل‌ونقل و زنجیره انرژی شناخته می‌شود. ورود اِستون‌پیک به‌عنوان مالک حداکثری و حامی مالی قدرتمند، استقلال عملیاتی، انعطاف‌پذیری مالی و سرعت تصمیم‌گیری بی‌سابقه‌ای به کاسترول می‌بخشد تا این نشان تجاری در دوران گذار به انرژی‌های پاک، فراتر از تولید روانکارهای سنتی پیش برود.
در اقدامی نمادین و معنادار که توجه فعالان بازار جهانی نفت و گاز را به‌خود جلب کرده است، «بن ون بوردن» (Ben van Beurden)، مدیرعامل صاحب‌نام و پیشین کمپانی شِل (Shell) و رئیس فعلی کلارینت، به‌عنوان رئیس هیات‌مدیره جدید کاسترول منصوب شد.
حضور چهره‌ای با چنین پیشینه سنگین مدیریتی در رأس هدایت کاسترول، سیگنالی شفاف از آغاز یک برنامه توسعه‌ای جاه‌طلبانه و تهاجمی در بازار جهانی روان‌کننده‌ها تلقی می‌شود. در کنار اِستون‌پیک، صندوق بازنشستگی کانادا (CPP Investments) نیز به‌عنوان یک سرمایه‌گذار غیرمستقیم در این کنسرسیوم مشارکت دارد تا بنیه مالی کاسترول مستقل را تحکیم بخشد.
چشم‌انداز آینده؛ از روغن‌موتور تا خنک‌کاری مراکز داده و باتری‌ها
اگرچه در نگاه عموم نام کاسترول با روغن‌موتور خودروها و هیجان مسابقات فرمول‌یک و رالی گره خورده است، اما واقعیت مهندسی امروز این شرکت فراتر از روانکارهای سنتی درون‌سوز قرار دارد.
هم‌اکنون این شرکت با اتکا به مرکز فناوری جهانی خود در انگلستان، پیشگام توسعه مایعات مدیریت حرارتی غوطه‌وری (Immersion Cooling) برای سرورهای ابری و مراکز داده هوش مصنوعی و همچنین سیالات تخصصی خنک‌کاری پک‌های باتری و پیشرانه‌های خودروهای برقی است.
میشل ژو (Michelle Jou)، مدیرعامل کاسترول با تاکید بر این‌که این تغییر ساختار آغاز یک دوره تاریخی پرشتاب است، اعلام کرد: «کاسترول مرحله جدید سفر خود را از موضع قدرت واقعی آغاز می‌کند؛ با برندهایی مورد اعتماد جهانی، روابط مستحکم با مشتریان، تیمی نخبه از کارشناسان و استراتژی رشد بسیار شفاف برای تصاحب بازارهای جدید.» پ
با نهایی شدن این قرارداد در آغاز ماه نوامبر، بازار روانکارهای خاورمیانه و آسیا نیز تحت‌تاثیر این جابه‌جایی عظیم قرار خواهد گرفت؛ به‌ویژه در کشورهایی نظیر هند، ویتنام و عربستان سعودی که کاسترول سهم بازار قابل‌توجهی از تامین صنایع سنگین، دریایی و خودرویی را در اختیار دارد.
